Bilgi tabanı

Akciğer kanseri

63 yaşında akciğer kanseri olan kadın hiç sigara kullanmamış.

2003 yılında karşılaştığımız ilk hastamızdır. Hiç sigara kullanmamış olmasına karşın akciğer kanseri (küçük hücreli olmayan akciğer kanseri, adenokarsinom) vardı. Primer akciğer tümörü daha önce cerrahi olarak çıkarılmıştı fakat şimdi çok sayıda akciğer ve beyin metastazı vardı. Radyoterapi ve kemoterapiye karşın durumu kötüleşmiştir ve yüksek intrakranial basınç nedeniyle yoğun bakım biriminde tedavi edilmiştir.

Hastanın kızı internet aracılığıyla bize ulaştı ve yardım istedi. 2003 yılında akciğer kanserindeki ilk hedefe yönelik tedavi olan gefitinib klinik çalışmalarda denenmiştir. Çalışma sonuçları genel olarak umut kırıcıydı fakat az sayıda hasta gizemli bir şekilde tedaviye çok iyi yanıt vermişti.

Gefitinibin EGFR (Epidermal Büyüme Faktörü Reseptörü) adı verilen bir molekülü hedeflediğini biliyoruz. Bu nedenle hastanın tümör örneklerinde molekülün olup olmadığına bakarken aynı zamanda normal olan/olmayan gen sayısına da baktık. Normal olarak biz genin iki kopyasına sahibiz (biri annemizden ve diğer babamızdan olmak üzere) fakat kanser hücrelerinde büyümeyi uyaran molekülleri kodlayan genler çoğalır ve “yüksek kopya sayısı” ya da “amplifikasyon” adı verilir. Kanser hücreleri düzinelerce, yüzlerde geni içerebilir. Bu çok sayıda gen anormal miktarda molekül üretir ve atletlerdeki doping benzeri biçimde hücreyi aşırı uyarır. Bu hastada tümör hücrelerinin bu genden çok sayıda içerdiğini bulduk ve bu nedenle bu geni hedefleyen gefitinibin tümör hücrelerini durduracağı hipotezini ileri sürdük. Gefitinib akciğer kanseri hastalarının çoğunda etkili olmamıştır ve Avrupa’da bulunmamaktadır. Bu hastayı tedavi etmek için tek hastalı bir klinik çalışma başlattık.

Neyse ki, ortak hekimimizle birlikte hasta için hedefe yönelik tedaviyi düzenleyebildik. Tedavi günde bir kez alınacak bir haptı. İki aylık tedavi sonunda beyin metastazı ortadan kalktı. Evine dönerek normal yaşamına devam etti. Hac için Roma’ya gitti. En az beş yıl tümörsüz yaşadı. Kanser nedeniyle değil, ağır bir akşam yemeğinin ardından pankreatit nedeniyle vefat etti.

Bu hasta gefitinib tedavisi kullandığında Harvard ve diğer merkezlerdeki araştırmacılar gefitinibe iyi yanıt veren hastalarda EGFR geninde özel bir mutasyon olduğuna ilişkin retrospektif çalışmalar buldu. Biz de amplifikasyonuna ek olarak aynı mutasyonu bulduk. Hipotezimiz mutant gen allelinin amplifikasyonunun gefitinibe karşı aşırı duyarlılık oluşturmasıydı.

Bilimsel olarak bu olgudaki ilginç nokta, akciğer kanseri olan bir hastada hedefe yönelik bir ilaç ile prospektif tedavi başlatmak için moleküler tanıya dayalı kanıtı kullanmış olmamızdır. Bu durum American Association Clinical Oncology bilimsel dergisinin bu olguyu basmayı kabul etmesinin nedenidir (1).

Akciğer kanseri hastalarının %5-10’unda EGFR gen mutasyonu ortaya çıkar ve günümüzde klinik kullanımda olan bu geni engelleyebilen hedefe yönelik üç ilaç bulunmaktadır. EGFR mutasyonları küçük hücreli akciğer kanseri, over kanseri, meme kanseri ve safrakesesi kanserinin küçük bir bölümünde bulunmuştur.

EGFR mutasyonu olan bir düzine hasta bulduk; neredeyse tümü hedefe yönelik tedaviye yanıt verdi (2).

Günümüzde akciğer kanserinde mutasyona uğramış genleri hedefleyen moleküller mevcuttur. Bunlar yeni hedefe yönelik tedavilerin hedefi olabilir. Tüm kanser genlerinin analizi ile rutin olarak EGFR mutant olan/olmayan tümörlerde kullanılan EGFR inhibitörü ilaçların etkisizliği öngörülebilir.

(1) Gefitinib ile remisyon sağlanan metastatik akciğer kanserinde epidermal büyüme faktörü reseptörünün amplifikasyonu ve mutasyonu. Schwab R, Pinter F, Moldvay J, Papay J, Strausz J, Kopper L, Keri G, Pap A, Oreskovich K, Mangel L. Petak I, J Clin Oncol. 20 Ekim 2005;23(30):7736-8)

(2). Akciğer adenokarsinomlarında yüksek epidermal büyüme faktörü reseptörü (EGFR) gen kopya sayısı ve aktivasyon mutasyonu, standart immünohistokimya ile EGFR proteini için her zaman pozitiflik ile sonuçlanmaz. Pinter F, Papay J, Almasi A, Sapi Z, Szabo E, Kanya M, Tamasi A, Jori B, Varkondi E, Moldvay J, Szondy K, Keri G, Dominici M, Conte P, Eckhardt S, Kopper L, Schwab R, Petak I. J Mol Diagn. Mart 2008;10(2):160-8.

DUYURUN

Sosyalleşin. Kanser ile mücadelede başkalarına yardım edin.
ONCOMPASS Gmbh.   |   Privacy Policy